21 października 2025 r.

Dr Jan Zaorski, niedoceniony gigant polskiej chirurgii

Profesor Jan Zaorski

Kiedy chirurdzy w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych mogli swobodnie leczyć swoich pacjentów, studiować i prowadzić badania, dr Jan Zaorski walczył nie tylko o swoje przetrwanie, ale także o bezpieczeństwo swojej rodziny, a następnie o wolność całego kraju. Jego wuj walczył w powstaniu 1863 roku przeciwko Rosjanom, a jego rodzina musiała opuścić Warszawę w obawie przed represjami.

Profesor urodził się w Krakowie w 1887 roku i ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Wkrótce został asystentem w klinice prof. Ludwika Rydygiera. Po wybuchu I wojny światowej został powołany jako chirurg do armii austriackiej, a następnie służył w Legionach Polskich, podobnie jak jego mentor i wielu innych polskich chirurgów.

Dr Jan Zaorski, Ignacy Daszyński i Józef Piłsudski - Komendant I Brygady Legionów nad Nidą (1915)

Ppor. dr Jan Zaorski. Różan nad Narwią (1916)

Jego działalność jako lekarza polowego na linii frontu podczas konfliktów zbrojnych obejmowała dwie wojny światowe. Zawsze był gotów nieść pomoc walczącym za ojczyznę, ryzykując przy tym własne życie. W kwietniu 1916 r. był ordynatorem szpitala polowego w Lublinie. Tam poznał swoją przyszłą żonę, Marię, córkę doktora Kazimierza Jaczewskiego, która pracowała jako sanitariuszka. W 1920 r. osiadł w rodzinnej Warszawie i został starszym asystentem w II Klinice Chirurgicznej Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie ordynatorem oddziału chirurgii w Warszawskim Szpitalu dla Dzieci. Po wybuchu II wojny światowej został przydzielony jako chirurg do pociągu szpitalnego jadącego do Tarnopola, tuż przed zdobyciem tego miasta przez Rosjan. Nie ufając im, przebrał się w cywilne ubranie i uciekł bocznymi drogami. I słusznie. Najeźdźcy internowali około 300 lekarzy. Wszyscy zostali zamordowani w Katyniu.

Jan Zaorski wraz z rodziną natychmiast powrócił do Warszawy, gdzie został dyrektorem jednego z większych warszawskich szpitali.

Kiedy próbowałem prześledzić drogę życiową rodziny Zaorskich, byłem zdumiony, jak wiele razy się przeprowadzali. Straciłem rachubę wszystkich miejsc, w których mieszkali i wszystkich miejsc, w których studiował i pracował. Jan Zaorski, jego żona Maria, sanitariuszka, córka Barbara, pediatra, i wreszcie Andrzej Zaorski, z którym miałem zaszczyt pracować, przeprowadzali się tyle razy jeszcze przed wybuchem II wojny światowej, że nie starczało im czasu nawet na poznanie sąsiadów. W wyniku ciągłych walk raz po raz tracili swój dobytek. Nie licząc tego, że zostali okradzeni przez Niemców podczas II wojny światowej i Rosjan po tym, jak działania wojenne wydawały się ustępować. Teraz porównajmy ich życie z wygodną egzystencją wszystkich wybitnych luminarzy chirurgii na Zachodzie.

Ale to wszystko było tylko preludium do lat wojny w okupowanej Polsce.

Historia o jego najbardziej niebezpiecznych działaniach znajduje się w następnym blogu.

 

Może Ci się spodobać

Przegląd prywatności

Witold Niesłuchowski

Ta witryna korzysta z plików cookie, aby zapewnić użytkownikom jak najlepsze wrażenia. Informacje o plikach cookie są przechowywane w przeglądarce i pełnią takie funkcje, jak rozpoznawanie użytkownika po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są najbardziej interesujące i przydatne.

Niezbędne pliki cookie

Niezbędny plik cookie powinien być zawsze włączony, abyśmy mogli zapisać preferencje użytkownika dotyczące ustawień plików cookie.

Analityka

Ta witryna korzysta z Google Analytics do zbierania anonimowych informacji, takich jak liczba odwiedzających witrynę i najpopularniejsze strony.

Włączenie tego pliku cookie pomaga nam ulepszać naszą witrynę.

Marketing

Ta witryna wykorzystuje następujące dodatkowe pliki cookie:

(Wymień tutaj pliki cookie używane w witrynie).